Dwa kółka – jedno życie. Bądź bezpieczny na rowerze

W czerwcu 2025 roku w Jaworznie siedmioletni chłopiec wjechał rowerem na jezdnię, nie ustępując pierwszeństwa nadjeżdżającemu samochodowi i został potrącony. Na szczęście dziecko nie doznało bardzo poważnych obrażeń ciała – poza potłuczeniami i lekkimi urazami niezagrażającymi życiu. Nie wszystkie takie zdarzenia kończą się jednak szczęśliwie. Dlatego musimy uczyć najmłodszych podstawowych zasad bezpieczeństwa, a sami, jako dorośli kierowcy zachowywać szczególną uwagę!

W samym tylko 2024 roku dzieci w wieku 0–16 lat uczestniczyły w 1729 wypadkach rowerowych. Wśród poszkodowanych było 34 ofiary śmiertelne, 430 dzieci zostało ciężko rannych, a kolejne 1065 – lekko rannych. Rower to wolność i radość, ale na drodze bywa też śmiertelnym zagrożeniem. Bezpieczeństwo zależy od edukacji małych i dużych. Rowerzystów i kierowców samochodów. Właśnie dlatego Wielka Wyprawa Maluchów dla Dzieci nie tylko zbiera środki na dzieci poszkodowane w wypadkach, ale również cały rok edukuje, przekazując zebrane środki na programy prewencyjne oraz koncentrujące się na zasadach BRD.

Przepisy, która chronią zdrowie rowerzystów

Zanim dziecko wyjedzie na drogę publiczną, warto znać przepisy. Dziecko w wieku 0–7 lat może poruszać się rowerem wyłącznie pod opieką osoby dorosłej. Co więcej dziecko i opiekun mogą wówczas korzystać z chodnika. Dzieci i młodzież w wieku 10–18 lat mogą samodzielnie jeździć rowerem, pod warunkiem posiadania karty rowerowej lub prawa jazdy kategorii AM, A1, B1 lub T. Osoba pełnoletnia może poruszać się rowerem bez dodatkowych uprawnień.

Jeśli chodzi o wybór trasy – zasada jest prosta: rower powinien jechać tam, gdzie jest dla niego wyznaczone miejsce. Pierwszeństwo mają drogi rowerowe i pasy rowerowe. Gdy ich nie ma, rowerzysta może korzystać z jezdni, ale z zachowaniem szczególnej ostrożności. Po zmroku, w tunelach i przy ograniczonej widoczności rower musi być wyposażony w światło pozycyjne białe lub żółte z przodu oraz czerwone światło i czerwony odblask z tyłu. W ciągu dnia oświetlenie nie jest obowiązkowe – ale warto je stosować, bo skutecznie przyciąga uwagę kierowców.

Czerwiec 2026 – przełom ws. kasków

Przez lata kask był w Polsce kwestią wyboru. To się zmienia. Od 3 czerwca 2026 roku osoby poniżej 16. roku życia muszą obowiązkowo zakładać kask podczas jazdy na rowerze, hulajnodze elektrycznej lub innym urządzeniu transportu osobistego. Za przestrzeganie tego przepisu odpowiadają rodzice i opiekunowie – to oni w razie kontroli poniosą konsekwencje prawne.

Argumenty za kaskiem są druzgocące. Według danych Komisji Europejskiej kask zmniejsza liczbę śmiertelnych urazów głowy o 71 procent. Żeby jednak kask spełniał swoje zadanie, musi być dobrze dobrany. Powinien posiadać certyfikat bezpieczeństwa EN 1078, być odpowiednio dopasowany do obwodu głowy dziecka oraz mieć sprawne zapięcie pod brodą. Kask luźno siedzący na głowie, niezapięty – to jedynie złudzenie ochrony.

To jak ważny jest kask pokazuje prosty test, prezentowany wielokrotnie w strefie Young&Safe podczas pikników edukacyjnych Wielkiej Wyprawy Maluchów dla Dzieci. Instruktor zrzuca wówczas z wysokości około 1,5m arbuza, który od razu rozbija się w drobny mak. Gdy jednak arbuzowi „założy” kask rowerowy, owoc po upadku pozostaje nietknięty!

Jak być widocznym – bo widoczność ratuje życie

Poza kaskiem warto zadbać o to, by dziecko było jak najbardziej zauważalne dla innych uczestników ruchu. Kamizelka odblaskowa, szelki odblaskowe czy opaski na ręce i nogi znacząco ułatwiają dostrzeżenie rowerzysty przez kierowcę, zwłaszcza w trudnych warunkach atmosferycznych lub przy słabym oświetleniu. Jasne, kontrastowe ubrania w ciągu dnia oraz elementy odblaskowe po zmroku to inwestycja, która może kosztować kilkanaście złotych, a uratować życie.

Warto też zwracać uwagę na kilka podstawowych nawyków: nie jeździć w słuchawkach, sygnalizować ręką skręty, nie wyprzedzać po prawej stronie zatrzymujących się pojazdów (szczególnie autobusów i ciężarówek, których kierowcy mają martwe pola widzenia) i nigdy nie wjeżdżać na skrzyżowanie bez upewnienia się, że droga jest wolna.

Kierowco – nie ma miejsca na pośpiech!

Bezpieczeństwo rowerzysty zależy nie tylko od niego samego, ale też od kierowców. Polskie prawo jednoznacznie określa obowiązki zmotoryzowanych wobec cyklistów: kierujący pojazdem ma obowiązek ustąpić rowerzyście na przejeździe dla rowerów oraz rowerzystom jadącym na wprost drogą rowerową przy skręcaniu w drogę poprzeczną. Zabronione jest wyprzedzanie na przejeździe rowerowym i bezpośrednio przed nim. Podczas wyprzedzania rowerzysty kierujący musi zachować odstęp wynoszący minimum 1 metr.

W praktyce – zwłaszcza gdy na drodze pojawia się dziecko – jeden metr to absolutne minimum. Dzieci reagują wolniej, mogą gwałtownie skręcić lub zatrzymać się bez ostrzeżenia. Warto też pamiętać, że jesień i wiosna to pory roku, kiedy dzieci wracają ze szkoły rowerem w godzinach popołudniowych, często przy zmniejszonej widoczności lub po deszczu. Niskie słońce, mokra nawierzchnia i dziecko na rowerze w ciemnej kurtce – to połączenie, które wymaga od kierowcy maksymalnej czujności i gotowości do natychmiastowego hamowania.

Rower to środek transportu jak każdy inny – może być niebezpieczny. Ale to nie powód, by dzieci trzymać w domu – to znakomita forma aktywności. Wystarczy przestrzeganie kilku podstawowych zasad, odrobina wyposażenia i wzajemna uważność na drodze, żeby każdy wrócił do domu bezpiecznie i z szerokim uśmiechem.